Samenwerking Stichting Montferland Helpt en gemeente moeizaam

“Positief dat onze Oekraïense bewoners een hechte groep zijn geworden”

Op 24 februari 2025 is het drie jaar geleden dat Rusland buurland Oekraïne binnenviel. Ruim een maand later vangt Fons van Pul van Stichting Montferland Helpt 80 vluchtelingen op. Als eerste en grootste Rijksopvanglocatie van de gemeente Montferland. “Vanaf dag 1 verloopt helaas de samenwerking met de gemeente Montferland moeizaam. Maar we blikken positief terug, want onze groep bewoners is inmiddels een hechte, zelfredzame community die fijn met elkaar omgaan.”

 

Kennissen uit Polen en Roemenië vroegen toen de oorlog uitbrak of Van Pul iets kon betekenen in de opvang van Oekraïense vluchtelingen. De opvangcentra daar waren overvol. Geen moment heeft hij getwijfeld en kocht privé het pand De Lantscroon in ‘s-Heerenberg hiervoor aan. Hij richtte met zijn vrouw Mies de Stichting Montferland Helpt op, formeerde een bestuur en een (medisch) team vrijwilligers.


Fantastisch team vrijwilligers

Op 5 en 12 april 2022 arriveren twee bussen met vluchtelingen in de Molenstraat. Een deel van de vluchtelingen heeft dan al een tijdlang ondergronds geleefd en door oorlogsgevaar tijdenlang nauwelijks geslapen. Ontheemd, verdrietig en niet vrijwillig op de vlucht naar een veilige plek. De meesten waren nog nooit buiten hun eigen land geweest. Rekening houdend met een groep met de nodige trauma’s, organiseert Van Pul vanuit zijn netwerk razendsnel een medisch team met een psychiater en een voormalig huisarts. Maar ook vrijwilligers voor scholing, werk en dagbesteding. Al snel worden er Nederlandse, Engelse en Oekraïense lessen gegeven. “We hebben nu een meisje van 7 die Oekraïens spreekt met een Nederlands accent”, vertelt hij. “Zonder ons fantastische team vrijwilligers kunnen we dit niet doen. Inmiddels zijn de bewoners steeds meer zelf gaan doen. Van koken tot receptiediensten die ze onderling verdelen. Ik ben er trots op dat dit zo goed gaat. Er is een bewonersraad waarin we op een eerlijke en democratische manier alles op de agenda zetten wat belangrijk is.”

Niemand hier uit vrije wil

“Op dit moment wonen er 73 bewoners in het pand. Iedereen die kan werken, is vaak fulltime aan het werk en de jongeren gaan naar school. De onzekerheid wanneer de oorlog stopt is slopend, want een deel van hen wil niets liever dan terug. Niemand is hier gekomen uit vrije wil. Anderen zien door het lange wachten, misschien hun toekomst wel in Nederland. Pasgeleden zijn de eerste bewoners verhuisd naar een woning en zij willen graag blijven. Een deel van geschiedenis van de bewoners is het laatste jaar opgetekend in de interviewserie Verhalen uit De Lantscroon. Ik ben heel benieuwd hoelang de oorlog nog gaat duren en of er op korte termijn bijvoorbeeld een wapenstilstand komt. De invloed van Trump op het proces wordt nu heel belangrijk. De bewoners zijn op dit moment ongerust over dit proces. Zelensky en de rest van Europa maken zich grote zorgen over het onderhandelingsproces”.


Moeizame samenwerking gemeente Montferland

Van Pul: “De burgemeester van de gemeente Montferland Harry de Vries was blij met de komst van onze opvang en gaf aan: ‘jullie gaan niets tekortkomen’. Ook sprak hij tijdens onze herdenking in de Pancratiuskerk afgelopen jaar over het belang van goede opvang. Ik vind het jammer om te moeten constateren, dat de samenwerking met de gemeente vanaf het begin lastig is. De communicatie is niet transparant en gaat uiterst traag. We hebben alles zelf uitgezocht. Ik mis betrokken raadsleden die zich verdiepen in de situatie. We zijn een stichting en we willen de beste zorg voor onze bewoners. Er is nul winstoogmerk. In het begin heb ik privé geld erop toegelegd en op dit moment draaien we nauwelijks quitte. Maar er is geen ruimte voor iets extra’s, zoals bijvoorbeeld traumaondersteuning of reserves voor mensen die terug willen als dat mogelijk is. De gemeente krijgt vanuit de overheid veel meer dan ze uitkeert ten behoeve van onze stichting. Vanaf 2022 tot 2024 hebben ze circa 2,8 miljoen euro van het bestemde geld voor onze locatie overgehouden. Dit is geruisloos weggesluisd naar andere bestemmingen. We hebben anderhalf jaar lopen soebatten om een regeling voor onze locatie te krijgen. De opvang van Oekraïners mag toch geen verdienmodel zijn? Voor 2025 is de overeenkomst voor De Lantscroon nog niet geregeld en dit verloopt wederom stroperig. Wij werken niet vanuit de intentie om er ook maar iets aan over te houden. Ontzettend jammer dat dit zo gaat.”


Gemotiveerd om te werken

“Doordat we een private stichting zijn en het pand mijn eigendom is, gaat het wat anders dan bij andere opvanglocaties. Die zijn gehuurd of gekocht door de gemeente Montferland en worden begeleid door Stichting Welcom. Graag zou ik met de gemeente willen werken aan een lange termijnvisie. Een betere samenwerking met hetzelfde doel: alles zo goed mogelijk regelen met elkaar. Aansluitend op het overheidsbeleid dat uitgevoerd wordt door minister Faber van Asiel en Migratie. Zij werkt aan een terugkeerprogramma voor als de situatie weer veilig is. Maar ook aan een regeling voor Oekraïners die toch willen blijven. Ze krijgen een tijdelijke verblijfsvergunning, mits ze bijdragen en meebetalen aan de samenleving en economie. Het aantal vluchtelingen uit Oekraïne is gemiddeld hoger opgeleid dan andere groepen en het arbeidsaandeel veel hoger. Ik zie bij ons hoe gemotiveerd ze zijn om te werken en te voorzien in hun eigen levensonderhoud. Werkenden betalen een eigen bijdrage en krijgen vanuit de overheid geen leefgeld meer. Ze betalen alles zelf. Ik ben dit initiatief in De Lantscroon gestart met een warm en sociaal hart. Vraag je of ik het weer zou doen, dan is dat een volmondig ja.”

Meer verhalen uit de Lantscroon
Share by: